KASTEEL en PARK VAN AMSTENRADE
Kasteel Amstenrade ligt in het gelijknamige dorp in
de Noord-Oosthoek van het huidige Zuid Limburg.
De eerste burcht moet al dateren uit de 12e
– 13e eeuw. Aanvankelijke bewoner was de familie De Vrien, maar
vanaf 1350 resideerde er de familie Huyn van Amstenraed.
Tijdens de 80-jarige oorlog raakte het kasteel zwaar
in de vernieling. Het werd nadien herbouwd in de toenmalige hier gangbare
maaslandse barokstijl, zoals o.a. kasteel Hoensbroek, Eysden + Neuborg.
Het kasteel en de economiegebouwen werden omringd
door grachten. Nadat het kasteel diverse bewoners kende, zoals de
families De Salm, Von Dietrichstein kwam het in 1732 in bezit van de prinsen De
Ligne. Charles Joseph De Ligne erfde het in 1767; hij was
een "Grandseigneur" diplomaat, veldheer en essayist en een der groten
van Europa. Maar toen zijn schulden al te hoog opliepen besloot hij in 1779 de
graafschappen Amstenrade en Geleen publiekelijk te verkopen.
Nicolaas Willems werd de nieuwe eigenaar in februari
1779. Zijn vader was een Europese bankier, stof- en leerhandelaar. Nicolaas
maakte zeer jong carrière in de kringen van de Luikse Prins-Bisschop. Het oude kasteel van Amstenrade was niet modieus
genoeg en in een slechte staat. Hij besloot het te laten afbreken en nieuwe
ontwerpen te laten maken door de Luikse architect B. Digneffe. Het werd dan
ook in de Luiks-Classicistische stijl op de fundering van het oude kasteel
herbouwd, alleen de vierkante hoektoren werd niet helemaal afgebroken. Het plan was om een hoofdgebouw met twee symmetrische
vleugels te bouwen, maar dat plan is nooit geheel uitgevoerd. Het kasteel bestaat thans uit twee haaks op elkaar
staande vleugels.
Nicolaas Willems overleed in 1788 en aangezien deze
niet getrouwd was, kwamen het kasteel en alle goederen in bezit van zijn nicht
Victoire De Hayme de Bomal die getrouwd was met graaf Claude Romain de Marchand
et d’Ansembourg. Zo kwam het landgoed in het bezit van de familie De
Marchand et d’Ansembourg die nu nog altijd het kasteel bewoont. Het was graaf Jean-Baptiste (1782-1854) die dan ging
wonen op kasteel Amstenrade in 1806 en zich de zaken ter harte nam. Hij was
hoofd van het Limburgs ridderschap, lid van de Provinciale Staten en
burgemeester van Amstenrade. Zo werd ook een begin gemaakt met de aanleg van het
kasteelpark. Hij had daarbij in eerste instantie de Luikse tuinarchitect Duckers
bij betrokken en later de Duitse ontwerper M.F. Weyhe. Zijn Belgische vakgenoot
Louis Fuchs sr. Kwam erbij voor de bloementuin. Het huidige kasteelpark heeft een oppervlakte van 11
hectare, inclusief het kasteel, de boerderij en andere gebouwen. Het
hoogteverschil bedraagt 15 meter. De aanleg geschiedde volgens volgens de Engelse
landschapsstijl. Helaas is ook het park nooit geheel voltooid. De bekende zicht
assen en de mooie boomgroeperingen zijn er wel, helaas het kabbelende
beekje of eventuele andere waterpartijen zijn er nooit gekomen. Links en direct achter het kasteel waren de
bloementuinen in renaissancestijl. Ook de Oranjerie (thans tuincentrum) ontbreekt niet.
Dit gebouw werd vroeger gebruikt om de niet
winterharde planten in op te bergen: sinasappelboompjes, oleanderstruikjes e.d.
Boven in het park ligt de in de volksmond genoemde
"Kloes": een grot opgebouwd uit veldbrandstenen en mergelblokken,
eigenlijk ook een onderdeel van de Engelse landschapstuin. Het kasteelpark is dan misschien niet zo groot, maar
daarom is de variëteit in aanbod van bomen er niet minder om. Zowel Europese
als exotische soorten komen hier ruimschoots voor in al hun pracht. Het was in die tijd een trend om veel verschillende
soorten bomen, vooral exotische, te bezitten. Het was een soort
"statussymbool". Een park waar menig dendroloog zijn hart kan ophalen.
Wat te denken van de "doodsbeenderenboom",
geplant op het hoogste punt, het zogenaamde "Julianapleintje", of de
"Mongoolse linde", een der mooiste lindesoorten. Ook te bewonderen een
prachtexemplaar van de "Libanon ceder". Wat vooral de aandacht trekt
in het voorjaar is een schitterende witte boom, de "Vaantjesboom". En
als de vorst niet te streng is geweest kun je de " Anna Pawlowna" zien
bloeien.
Alle soorten opnoemen (circa 65) is te veel maar een
bezoek aan het kasteelpark in Amstenrade is de moeite waard en het is zeker goed
om te weten dat minstens 50 soorten met een naambordje zijn te vinden.
![]() |
Dit bord kunt u vinden aan de ingang van het park, het is door twee vrijwilligers van het IVN-Schinnen geplaatst. |
Het IVN-Schinnen heeft bij de meest bijzondere bomen een bordje geplaatst zodat de boom bij iedereen herkenbaar is wat naam betreft.
In 2001 is een grote beuk geveld. Harry Adriolo heeft hiervan een schijf bewerkt en bij de diverse jaarringen een bordje geplaatst met een bijzondere gebeurtenis dat jaar. Onderstaand een foto van de schijf. Wij nodigen u allen uit om eens in dit bijzondere park te gaan wandelen en te genieten van de rust in deze jachtige wereld.
Jammer genoeg is deze schijf door onbekenden verwijderd.
|
|
Voor rondleidingen in het park, minimaal 10 personen, kunt u contact opnemen met
Harry Adriolo telefoon 046-4422017.